Zapaljenske bolesti crijeva su sve češće: kako prepoznati simptome i koje su mogućnosti liječenja
Zapaljenske bolesti crijeva, poput Kronove bolesti i ulceroznog kolitisa, postaju sve češći zdravstveni problem, a njihovi simptomi često mogu zavarati i dovesti do pogrešnih tumačenja. Stručnjaci upozoravaju da se ove bolesti moraju otkriti i liječiti na vrijeme, jer mogu ozbiljno ugroziti život pacijenta. Povodom Svjetskog dana zapaljenskih bolesti crijeva, koji se obilježava 19. maja, donosimo najvažnije činjenice o uzrocima, simptomima i liječenju.
Kronova bolest
Kronova bolest predstavlja hronično zapaljenje digestivnog trakta koje može zahvatiti bilo koji njegov dio – od usta do debelog crijeva – ali se najčešće javlja upravo u crijevima. Bolest dovodi do oštećenja i ranica na sluznici, a najčešće se dijagnostikuje kod osoba između 15. i 35. godine života.
Tačan uzrok nije poznat, ali se vjeruje da važnu ulogu imaju genetski faktori i pretjerana reakcija imunog sistema. Na razvoj bolesti mogu uticati i životne navike, poput pušenja, nezdrave ishrane bogate šećerima i boravka u zagađenim sredinama.
Simptomi se najčešće razvijaju postepeno, ali ponekad mogu iznenada nastupiti i potom se povući, iako bolest ostaje prisutna. Najčešći znaci su proliv, zatvor, bol i grčevi u stomaku, krv u stolici, ranice u ustima, gubitak težine i hronični umor. Ponekad se javljaju i bolovi u zglobovima, promjene na koži ili crvenilo očiju.
Kod djece i starijih simptomi mogu biti blaži – poput povišene temperature i gubitka tjelesne težine – zbog čega je važan pravovremen odlazak gastroenterologu. Dijagnoza se postavlja kombinacijom laboratorijskih analiza, endoskopije i snimanja. Liječenje obuhvata medikamente, prilagođenu ishranu, a u težim slučajevima i hirurški zahvat.
Ulcerozni kolitis
Ova bolest je slična Kronovoj po simptomima i nepoznatom uzroku. Najčešće zahvata rektum i debelo crijevo, gdje se na sluznici stvaraju ranice koje mogu krvariti. Prvi alarmantni znak često je krv u stolici.
Osim toga, pacijenti se suočavaju s učestalim prolivima, lažnim nagonom za pražnjenjem, noćnim odlascima u toalet, malaksalošću i temperaturom. Mogu se pojaviti i nespecifični simptomi poput bolova u zglobovima ili problema s jetrom. Kod djece i starijih bolest se ponekad manifestuje samo gubitkom težine i temperaturom.
Najpouzdanija dijagnostička metoda je kolonoskopija, kojom se procjenjuje stanje sluznice i utvrđuje stepen oštećenja. Liječenje se zasniva na lijekovima i biološkoj terapiji koja drži bolest pod kontrolom, jer trajan lijek još ne postoji. U težim slučajevima potrebna je operacija.
Multidisciplinarni pristup
Kronova bolest i ulcerozni kolitis spadaju u domen gastroenterologije, ali njihovo liječenje zahtijeva tim stručnjaka različitih profila – imunologa, dijetetičara, internista i psihologa. Samo pravilnim praćenjem i individualnim pristupom moguće je postići dugotrajnu remisiju i omogućiti pacijentima kvalitetan život.
Zapaljenske bolesti crijeva ne treba ignorisati – rano prepoznavanje simptoma i odgovarajuće liječenje ključ su za očuvanje zdravlja i sprječavanje ozbiljnih komplikacija.